Beweging AKAD

Onderwijs






"Als zoveel kinderen extra zorg nodig hebben om in het schoolsysteem te passen, is er dan niet iets goed mis met het systeem?"
(Paul Mulder, Beweging AKAD)
 
 

N(i)et als iedereen
De maatschappij heeft als taak volgende generaties op te leiden en voor te bereiden zichzelf academisch, maar vooral als mens, maximaal te ontplooien en zo een constructieve bijdrage aan de maatschappij te kunnen leveren. Helaas moeten we constateren dat we daarin steeds minder slagen.
Het toenemend aantal ‘zorgleerlingen’ en de daaraan gekoppelde hoge uitval, zijn slechts twee van de in het oog springende tekenen dat het huidige onderwijs-systeem dringend aan een grondige heroverweging en revisie toe is.
 
Gebaseerd op principes uit de Industriële Revolutie en een naar Angelsaksisch model gevormde arbeidsmarkt, is ons huidige onderwijs feitelijk niet veel meer dan een ‘lopende band’ waarbij de leeftijd van een kind een van de belangrijkste factoren is om te bepalen aan welke (academische) vaardigheden het op een gegeven moment moet voldoen. Daarbij vragen we van onze kinderen bovendien om op een veel te vroege leeftijd keuzes te maken die verstrekkende en schier onherroepelijke gevolgen hebben voor diens latere leven, opleidings- en beroepsmogelijkheden.
 
Voortzetten van het huidige systeem doet onszelf - maar vooral onze kinderen - dan ook ernstig tekort. Een nieuw te ontwikkelen onderwijssysteem zal vooral gericht moeten zijn op de individuele interesses, talenten, creativiteit, capaciteiten en, bovenal, manier van leren van het individuele kind. Want dat veel kinderen op een andere manier leren mag inmiddels wel bekend worden geacht.
 
Het blijft echter lastig om ons een adequate voorstelling te maken van die toekomstige maatschappij waar we onze kinderen op willen voorbereiden. Maatschappelijke verhoudingen veranderen razendsnel en vrijwel dagelijks zorgen doorbraken in technologie voor mogelijkheden die tot voor kort haast onmogelijk werden geacht. We kunnen dat toekomstbeeld dus alleen maar zo goed mogelijk invullen met wat we reeds zeker weten en met verwachte uitkomsten van ontwikkelingen die zich nu voltrekken.
 
Een van die ontwikkelingen die al een tijdje aan de gang is, is de verandering in de arbeidsmarkt. ‘Een baan voor het leven’, zoals vroeger gebruikelijk en ook het streven was, behoort inmiddels zo-goed-als tot het verleden. De arbeidsmarkt wordt steeds flexibeler en steeds meer rollen daarin worden door flexwerkers ingevuld.
 
Onze kinderen moeten -in dat licht bezien- dus vooral worden toegerust voor een toekomst die tal van onzekerheden bevat. Een toekomst ook die een zwaar beroep doet op zelfstandigheid, zelfredzaamheid, besluitvaardigheid en (eigen) verantwoordelijkheid. Meer dan vroeger zijn toekomstige generaties op zichzelf aangewezen als het gaat om (financiële) zekerheid, ontwikkeling en zelfrealisatie. Met de toenemende ontkerkelijking, het wegvallen van oude structuren en de overvloed aan beschikbare informatie, zullen volwassenen van de toekomst dus vooral op hun eigen oordeelsvorming moeten kunnen vertrouwen.
 
Dat kan worden bereikt door een solide algemene opleiding met een brede basiskennis, maar vooral door het ontdekken en ontwikkelen van de eigen passie, talenten, inzicht en vertrouwen in eigen kunnen. Steeds kijkend naar individuele talenten en verschillen.
Door de focus te verschuiven naar de mogelijkheden van het kind - in plaats van op wat het niet of slechts met grote moeite kan - wordt leren niet alleen gemakkelijker, maar wordt tevens de angst te (blijven) leren weggenomen en zelfontwikkeling een tweede natuur.
 
Voor het echter zover is, zal er nog heel wat water onder de brug door moeten stromen. Om bovenstaande verandering realiteit te laten worden is een ingrijpende verandering in ons denken nodig en de manier waarop we naar de wereld kijken. Niet alleen op het gebied van onderwijs en de manier waarop dat wordt gegeven, maar vooral moeten we anders omgaan met begrippen als passie, talent, intelligentie en potentie. Want juist daar valt enorm veel te winnen.
 
Zo proberen we nog steeds krampachtig ‘zorgleerlingen’ aan te laten sluiten bij een onderwijs-systeem dat volstrekt niet bij hen past. Daarmee verspillen we niet alleen een enorme hoeveelheid geld, we sturen deze kinderen ook nog de maatschappij in met het idee dat de eigenschappen en kwaliteiten die hen juist zo uniek maken ‘niet deugen’ en ‘verkeerd’ zijn.
Daarmee gaat niet alleen een onvoorstelbare hoeveelheid passie, gedrevenheid, talent en ‘quirky brainpower’ voorgoed verloren, we benemen onszelf ook de mogelijkheden daar ten volle van te profiteren. En dan hebben we het nog niet eens wat over deze manier van benaderen de maatschappij extra kost aan het verzachten van het ontstane psychische leed, de jarenlange uitkeringen en overige medische kosten. En dat kan toch nooit iemands bedoeling zijn geweest.
 
Als wereldwijde maatschappij hebben wij deze bijzondere kwaliteiten - net als al het beste dat elk individueel mens ons te bieden heeft - gewoon keihard nodig. De wereld zit te springen om zelfverzekerde jonge mensen die volstrekt authentiek zijn, zichzelf en ons steeds weer vragen blijven stellen, die geen genoegen nemen met de ‘status quo’. Mensen die de creativiteit en het talent bezitten om structurele en inventieve oplossingen te bedenken voor onze wereldproblemen. Alleen al daarom mag het alom en overduidelijk aanwezige talent, in welke vorm het zich ook presenteert, nooit en te nimmer op een dergelijke, volstrekt mensonwaardige manier worden verspild.
 
Beweging AKAD maakt zich er hard voor dat we in de nabije toekomst kunnen leven in een klimaat waarin structurele individuele verschillen niet alleen worden herkend, erkend en geaccepteerd, maar ook als zodanig worden gefaciliteerd. Een klimaat ook, waar persoonlijk excelleren niet alleen wordt verwacht, maar van harte wordt gestimuleerd en aangemoedigd. Deze ‘Anders Denkenden’ horen er namelijk gewoon bij. Ook al zijn zij ‘n(i)et als iedereen’.

Paul Mulder (25-03-2012)